AKP Kapanırsa Ne Olur? HABER ANALİZ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Anayasa Mahkemesine AKP’nin kapatılması istemiyle açtığı davadan çıkacak karar, Türkiye’nin siyasi tablosunu derinden etkileyecek.

Partinin kapatılması ve 71 kişilik listede yer alan isimlerin tümüne ya da bir bölümüne siyasi yasak getirilmesi hükümeti, siyasi yaşamı ve TBMM’yi de etkiletecek. İşte olasılıklar:

AKP kapatılırsa ne olur?

Partinin kapatılması durumunda malları ve kasadaki parası hazineye devredilecek. AKP’nin henüz yeni hizmete giren Genel merkez binası elinden gidecek. AKP’nin siyasi yasak dışında kalan milletvekilleri ve parti yöneticileri yeni bir isim altında yeni bir parti kuracaklar. Bu partinin Genel Başkanı da eğer siyasi yasak gelmezse Erdoğan olacak. Böylelikle AKP milletvekilleri TBMM’de başka bir isim altında oluşacak partiye geçecekler. 71 kişilik listeden yasak gelen milletvekillerinin parlamenterlik sıfatları düşeceği için yeni parti halen 341 milletvekili olan AKP yerine kurulacak siyasi partinin, sandalye sayısını da etkileyecek.

Hükümet ne olacak?

Erdoğan’a siyasi yasak gelirse hükümet düşecek. Erdoğan 5 yıl süreyle siyaset dışı kalacak ve başka bir partinin kurucusu ya da üyesi olamayacak. Bu durumda Cumhurbaşkanı 61. Hükümeti kurma görevini parlamento içinden bir isme verecek. Bu isim teamül gereği TBMM’de en çok sandalyeye sahip siyasi partinin Genel Başkanı oluyor. Ancak Anayasa gereği Başbakanın milletvekili olması şart. AKP kapatılırsa yerine kurulacak partinin milletvekili olan yeni Genel Başkanı veya yine milletvekili olan bir başka ismi, bu görevi alabilir ve en az 276 destek oyunu bulursa 61. Hükümeti kurar.

61 hükümet için başka alternatif var mı?

AKP kapatılsa ve siyasi yasak istenen 71 kişiden büyük bölümüne siyasi yasak gelse dahi, AKP kökenliler parlamentoda yeterli sandalyeyi koruyabilir. AKP’nin halen 341 milletvekili var. AKP kapatılırsa siyaset yasağı olmayan milletvekilleri yeni kuracakları partiye geçecek. Bu partideki milletvekili sayısı da görünüşe göre siyasi yasak getirilecek milletvekillerinin sayısı yüksek olsa dahi 276’nın altına düşmeyecek. Böylelikle 61. Hükümeti de muhtemelen AKP yerine kurulacak parti oluşturacak. Ancak bu durum parti kapandıktan sonra bir dağınıklık yaşanmaması ile bağlantılı. AKP kökenli vekiller TBMM’de erozyona uğrarsa bu durumda CHP-MHP ve yeni kurulacak partiler arasında 61. Hükümet için yeni bir kombinasyon olabilir.

Siyasi tablo değişir mi?

İktidardaki siyasi partinin kapatılması çalkantılara neden olacak. Parlamento kaygan bir zemine dönüşebilir ve AKP kapatılırsa bu partideki tüm milletvekilleri yeni kurulacak partiye geçmeyebilir. AKP parçalanır ve parlamentoda yeni oluşumlar gerçekleşebilir. AKP milletvekillerinden bir bölümü farklı partilerin çatısı altına da girebilir, yeni ve alternatif partiler de kurulabilir.

AKP kapanır ancak Erdoğan’a siyasi yasak gelmezse ne olur?

Başsavcının iddianamesindeki 71 kişilik listede 5 de bakan var. Parti kapatılır ancak Erdoğan’a siyasi yasak gelmese mevcut hükümet düşmeyecek, Başbakan’ın istifası da gerekmiyor. Bu durumda Erdoğan, bakanlarına siyasi yasak gelirse mevcut hükümette o bakanların yerine başka isimlerle yola devam edebilir. Ancak Erdoğan açısından böyle yaralı bir hükümetin yerine yeni bir hükümet daha olası görünüyor.

Siyaset yasağı istenen 5 bakan kim?

İddianamede Başbakan Yardımcısı Hayati Yazıcı, Devlet Bakanı Mehmet Aydın, Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, Sağlık Bakanı Recep Akdağ ve Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’a 5 yıl siyaset yasağı isteniyor. Bu istem kabul edilirse 5 bakan kabine dışı kalacak ve milletvekillikleri de düşecek.

Ara seçim olur mu?

Anayasaya göre, TBMM üye tamsayısı olan 550 milletvekilinin yüzde 10’u olan 55 milletvekilliğinin boşalması halinde ara seçim şart. TMM’de halen 548 milletvekili var. Anayasa mahkemesi AKP’yi kapatır ve en az 53 milletvekiline siyasi yasak gelirse 3 ay içinde ara seçim yapılacak.

Erken seçim olur mu?

AKP’nin kapatılması ve birçok isme siyasi yasak gelmesi durumunda parlamentodaki aritmetik de değişecek. Başbakan Erdoğan’a siyasi yasak geldiği taktirde AKP’de dağılma süreci yaşanabilir. Parlamentodaki dengeler de değişeceği için bu durumda TBMM erken seçim kararı alabilir veya Erdoğan’a yasak gelmesi durumunda hükümet düşeceği için 45 gün içinde yeni hükümet kurulamazsa da erken seçim olabilir?

AKP’nin yerine kurulacak parti erken seçime girebilir mi?

Genel seçimlere TBMM’de grubu olan ya da 81 ilin en az üçte birinde örgütünü kuran ve büyük kongresini yapan partiler katılabiliyor. AKP kapatılırsa yerine kurulacak parti TBMM’de grup kurarsa ilk genel seçime katılabilecek. Grup kurmak için 20 milletvekili yeterli. Bu nedenle AKP yerine kurulacak parti örgütünü tamamlamasa bile 20 milletvekilin rahat bulacağı için erken seçime katılabilecek.

Gül’ün durumu ne olur?

AKP’nin kapatılması istemiyle açılan davanın iddianamesinde, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül için de siyaset yasağı isteniyor. Anayasa Mahkemesi’nin bu talebi yerinde bulması halinde bile Gül, siyasi parti üyesi olmadığı için durumu etkilenmeyecek. Gül 5 yıl Cumhurbaşkanı olarak görevini sürdürecek ancak 5 yıl siyaset yasağı getirilirse ve Cumhurbaşkanlığı görevinin ardından siyasete dönmek isterse, 2012’den itibaren 5 yıl süreyle bir partiye üye ya da kurucu olamayacak.

Bu davadan TBMM nasıl etkilenir?

İddianamede siyasi yasak istenenler arasında milletvekilleri, Bülent Arınç ve Ömer Dinçer’in yanı sıra Burhan Kuzu (Anayasa Komisyonu Başkanı), Nurettin Canikli, Mustafa Elitaş, Eyüp Fatsa, Bekir Bozdağğ, Nihat Ergün Sadullah Ergin (AKP Grup Başkanvekilleri), Zafer Üskül (TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı), Muhyettin Aksak (TBMM İdare Amiri), Cevdet Erdöl (Çevre Komisyonu Başkanı) da var. BU isimlere yasak gelirse TBMM’deki komisyonlara da yeni başkanlar seçilecek. AKP’nin yerine kurulacak partinin Grup Başkanvekilleri de tamamen değişecek.

Bu davadan belediyeler de etkilenir mi?

İddianamede Isparta Belediye Başkanı Hasan Balaman, Eyüp Belediye Başkanı Ahmet Genç, Beyoğlu Belediye Başkanı Misbah Demircan, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu ve Bolu Belediye Başkanı Alaaddin Yılmaz için de 5 yıl siyaset yasağı isteniyor. Bu istem kabul edilirse bu isimler yeniden belediye başkan adayı, ya da milletvekili adayı olamayacaklar, hiç bir siyasi partide görev alamayacaklar.

Dava kaç ay sürer ?

Anayasa mahkemesinin kapatma davasını en geç bir yıl içinde karara bağlaması bekleniyor. Refah Partisi davası 7 ay sürmüştü. Anayasa mahkemesi davayı reddederse hükümet ve AKP yoluna devam eder.

Mahkeme davaya ilişkin nasıl bir süreç uygulayacak ?

Mahkeme heyeti ön inceleme yapıp 1 ay içinde AKP’den savunma isteyecek. Savunma incelenecek ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından mütalaa istenecek. Bu mütalaaya karşı AKP’den ikinci savunma istenecek. Daha sonra taraflar mahkemede sözlü açıklama yapacak. Varsa ek deliller sunulacak. Raportör bu aşamadan sonra raporunu hazırlayacak. Raporu inceleyen Anayasa mahkemesi üyeleri gün tayin ederek konuyu esastan görüşmeye başlayacak. Bu görüşmeler sonucu karar açıklanacak. Nitelikli çoğunluk aranacak ve en az 7 kabul oyu çıkarsa AKP kapatılacak.

Kapatma davasında karar verecek heyet kimlerden oluşuyor?

Kapatma davasında, Anayasa Mahkemesinin 11 üyesi karar verecek. Bu üyeler arasında Abdullah Gül tarafından atanan isim yok. Yaşi haddi dolayısıyla en erken 2 yıl sonra üyeliklerde boşalma olacak ve aramayı Gül yapacak. Mahkeme kararına karşı temyiz yolu bulunmuyor ve karar kesin. Oyları ile kaderi belirleyecek olan 11 isim ve özellikleri şöyle:

Haşim Kılıç: 1950 doğumlu. Özal tarafından 1990'da Sayıştay üyeliğinden üyeliğe seçildi. Kalan görev süresi 7 yıl. Kılıç, Refah Partisi ve Fazilet Partisi'nin kapatılmasında karşı oy kullanmıştı.
Osman Paksüt: 1953 doğumlu. Üst düzey yöneticiler kontenjanından Sezer tarafından atandı. 11 yıl görev yapacak.

Sacit Adalı: 1945 doğumlu. Özal tarafından 'üst düzey yöneticiler ve avukatlar' kontenjanından 1993'te üyeliğe seçildi. Kalan görev süresi 2 yıl. Adalı, Refah Partisi ve Fazilet Partisi'nin kapatılmasında karşı oy kullanmıştı.
Fulya Kantarcıoğlu: 1948 doğumlu. Süleyman Demirel tarafından 1995'te Danıştay kontenjanın seçildi. Kalan görev süresi 5 yıl.

Ahmet Akyalçın: 1949 doğumlu. Sezer tarafından Yargıtay kontenjanından 2000'de üyeliğe seçildi. Kalan görev süresi 6 yıl.

Mehmet Erten: 1949 doğumlu. Ahmet Necdet Sezer tarafından Yargıtay'dan 2002'de üyeliğe seçildi. Kalan görev süresi 6 yıl.

Serdar Özgüldür: 1955 doğumlu. Sezer, 2004'te Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kontenjanından üyeliğe atadı. Kalan görev süresi 12 yıl.

Necmi Özler: 1945 doğumlu. Sezer tarafından Askeri Yargıtay üyeliğinden 2004'te üyeliğe atadı. Kalan görev süresi 2 yıl.

Şevket Apalak: 1945 doğumlu. Sezer tarafından Danıştay üyeleri arasından 2005'te atandı. Kalan görev süresi 2 yıl.

Serruh Kaleli: 1954 doğumlu. Sezer tarafından avukatlar kontenjanından 2005'te atandı. Kalan görev süresi 11 yıl
Ayla Perktaş: 1949 doğumlu. Ahmet Necdet Sezer tarafından Danıştay'dan 2007 yılında bu göreve atandı. Kalan görev süresi 6 yıl.

GAZETEPORT